Wapenborden Ridderorde van het Gulden Vlies keren terug naar huis

De wapenborden van de Orde van het Gulden Vlies die in 1491 speciaal gemaakt werden voor het gotische koor van de Mechelse Sint-Romboutskathedraal, keren deze maand terug naar hun historische locatie. De 30 borden, die het wapenschild van de ridders van het vijftiende kapittel tonen, werden van 2022 tot begin 2024 grondig gerestaureerd. Aansluitend waren ze te zien in de succesvolle tentoonstelling Ridders van het Gulden Vlies. Een schitterende mythe ontrafeld in Museum Hof van Busleyden. Na zo’n drie jaar afwezigheid door de restauratie en de tentoonstelling, krijgen de wapenborden opnieuw een plaats in de kathedraal.

De terugkeer van de unieke reeks vijftiende eeuwse met bladgoud vervaardigde wapenborden is niet alleen een erfgoedkundige mijlpaal, maar ook een eerbetoon aan de internationale rol die Mechelen in de late middeleeuwen speelde. De orde van het Gulden Vlies, een van de meest prestigieuze ridderordes van Europa, bracht in 1491 de politieke elite van het continent bijeen in de Dijlestad. Een van de grootste en belangrijkste feestelijkheden uit de geschiedenis van Mechelen.

Tastbare link

Tijdens het vijftiende kapittel namen de ridders plaats in het koor van de Sint-Romboutskerk, die later een kathedraal werd. Elk onder zijn persoonlijk wapenschild. Vandaag, meer dan vijf eeuwen later, zijn de wapenborden niet alleen stille getuigen van het verleden, maar ook symbolen van de internationale rol die Mechelen toen speelde. Ze tonen wie hier ooit zat en wat hier ooit plaatsvond. Met de herinstallatie van de borden krijgt Mechelen opnieuw een tastbare link met een belangrijk hoofdstuk in de Europese geschiedenis.

“De provincie Antwerpen investeerde de afgelopen jaren doelgericht in religieus erfgoed. In Mechelen ondersteunen we de restauratie van de kathedraal en omringen we topstukken als deze wapenborden met de nodige expertise. Ze zijn niet alleen kunsthistorisch waardevol, maar vormen ook tastbare bewijzen van de rol die Mechelen speelde in de Europese geschiedenis. We zijn bijzonder trots dat deze unieke stukken opnieuw hun plaats krijgen waar ze thuishoren: in de kathedraal waar ze oorspronkelijk voor werden gemaakt”, aldus Luk Lemmens, gedeputeerde voor Erfgoed van de Provincie Antwerpen.

De restauratie van de borden werd uitgevoerd door een team van gespecialiseerde conservatoren, gekoppeld aan diepgaand wetenschappelijk onderzoek. De resultaten werden gepubliceerd in het boek Ridders van het Gulden Vlies (Lannoo, 2024). Met de tentoonstelling in het Museum Hof van Busleyden kregen bezoekers de unieke kans om de volledige reeks van dichtbij te bewonderen. Nu keren de wapenborden terug naar de Sint-Romboutskathedraal.

"Wereldwijd zijn er slechts zeven reeksen wapenborden van de ridderorde van het Gulden Vlies die nog steeds bewaard worden in de kerk of kathedraal waarvoor ze ooit gemaakt zijn. Dat één van die zeldzame reeksen in Mechelen bewaard bleef, is uitzonderlijk en toont hoe sterk de Mechelaars, vroeger en vandaag, hun Bourgondisch-Habsburgse verleden koesteren. Deze reeks heeft plunderingen, furies, de Franse Revolutie, twee wereldoorlogen doorstaan – dankzij het blijvende respect van de Mechelaars voor hun geschiedenis. De restauratie, de tentoonstelling en de terugkeer van de wapenborden naar hun oorspronkelijke plek markeren een nieuw hoofdstuk in die bijzondere band. Daar mogen we als stad oprecht trots op zijn”, aldus Greet Geypen, schepen van Erfgoed.

“De kathedraal is meer dan een gebedshuis. Ze is een levende plek van herinnering, open voor alle bezoekers. De terugkeer van deze wapenschilden verbindt ons opnieuw met een moment waarop Mechelen op het internationale toneel stond. Hier vergaderden ridders uit de hoogste Europese adel onder het oog van Sint-Rombout. De bewaarde wapenborden van de ridders zijn stilzwijgende getuigen van een schitterende tijd uit de bewogen geschiedenis van de kathedraal. Dat deze borden hier, op hun oorspronkelijke plek, opnieuw kunnen schitteren, was enkel mogelijk door de financiële steun van de Provincie Antwerpen en de Stad Mechelen, die we zeer hartelijk willen bedanken”, besluit Emmanuel Gerard, voorzitter van de kerkraad.